Παναγία η Χρυσοαιματούσα

Η εκκλησία της Παναγίας της Χρυσοαιματούσας αποτελεί ένα γοητευτικό, επιβλητικό οικοδόμημα που βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο του χωριού.

Η οικοδόμηση του ναού και οι πρώτοι επίτροποι:

Ο ναός κτίστηκε το 1928 επί μητροπολίτου κ.κ. Ιακώβου. Ο ρυθμός της είναι βυζαντινός σταυροειδής με τρούλο. Αρχιτέκτονας ήταν ο Θ. Φωτιάδης και εργολάβος ο Μιχαήλ Γεωργίου. Οι κτίστες ήταν από τη Γεροσκήπου και τη Χλώρακα. Οι πρώτοι επίτροποι της εκκλησίας ήταν: ο Νικόλας Χρ. Λαούρη, ο Π. Χ. Χ΄΄Χαραλάμπους, ο  Φίλιππος Οικονόμου, ο Παναγής Μιχαήλ και ο Κωνσταντίνος Χαραλάμπους.

Ο σεισμός του 1953 και η ανοικοδόμηση του ναού:

Ο μεγάλος σεισμός του 1953, που έπληξε κυρίως την Πάφο αφήνοντας πίσω του νεκρούς κι ερείπια, δε σεβάστηκε ούτε τα θεία. Η μισή περίπου εκκλησία είχε γκρεμιστεί,  ενώ η υπόλοιπη ήταν ετοιμόρροπη. Για να ανοικοδομηθεί, έπρεπε να κατεδαφιστεί ολόκληρη. Λίγες μέρες όμως, πριν ξεκινήσουν οι εργασίες είχε πέσει και το ετοιμόρροπο τμήμα από μόνο του, χωρίς ευτυχώς να υπάρξουν θύματα.

Όσον καιρό η εκκλησία βρισκόταν υπό επισκευή, οι χωριανοί εκκλησιάζονταν σε μια παράγκα, που είχαν κατασκευάσει για το σκοπό αυτό στο προαύλιο του ναού.

Μετά το σεισμό, η κυβέρνηση έδωσε στην Εκκλησιαστική Επιτροπή το ποσό των τριών χιλιάδων λιρών για την ανοικοδόμηση του ναού. Φυσικά, το ποσό αυτό ήταν πολύ μικρό. Έτσι, μια  επιτροπή με ταμία τον Ιωάννη Χ΄΄Οικονόμου ανέλαβε να διενεργήσει έρανο σ’ όλες τις επαρχίες της Κύπρου. Τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής ήταν: ο Γεώργιος Μαυρονικόλας, ο Γεώργιος Ν. Πενταράς, ο παπα-Χαράλαμπος Παπαντωνίου, ο παπα-Κώστας Λεωνίδα, ο Γεώργιος Χ΄΄Οικονόμου, ο Ιωάννης Βάννας και ο Ευστάθιος Χ΄΄ Κλεοβούλου.

Ο εργολάβος που ανέλαβε την ανοικοδόμηση της εκκλησίας ήταν ο Αντώνης Θεοχάρους (Άντωνος). Αφήνοντας, λοιπόν, τα παιδιά τους στη φροντίδα της γυναίκας τους και στην πρόνοια της Παναγίας, τα μέλη της επιτροπής έπαιρναν σβάρνα τα χωριά της Κύπρου, με ιερό σκοπό τη συλλογή χρημάτων για την ανοικοδόμηση του ναού. Τη διακίνησή τους ανέλαβε ο Ιωάννης Βάννας, ο οποίος ήταν από τους πρώτους κατόχους αυτοκινήτου στη Χλώρακα.

Η ευεργέτιδα πριγκίπισσα Ζήνα Κάνθερ Ντε Τύρας:

Σημαντική χρηματική βοήθεια στην εκκλησία μας είχε προσφέρει η πριγκίπισσα Ζήνα Κάνθερ Ντε Τύρας. Η μεγάλη αυτή ευεργέτιδα του χωριού μας δεν ήταν από την αρχή πρόθυμη να προσφέρει χρήματα. Όταν την επισκέφθηκαν, για να της ζητήσουν βοήθεια ο ταμίας Ιωάννης Χ΄΄Οικονόμου και ο παπα- Κώστας Λεωνίδα δεν τους καλοδέκτηκε, ένεκα κάποιας παρεξήγησης. Όταν, όμως,  λύθηκε η παρεξήγηση, η κ. Κάνθερ υποσχέθηκε πως θα ερχόταν στο χωριό να επιθεωρήσει την εκκλησία και θ’ αποφάσιζε. Ανήμερα του Αγίου Γεωργίου ήρθε στην εκκλησία μας. Ο ιερέας, για να την κολακέψει, είχε στολίσει μετά το κήρυγμά του, με αρκετά ωραία λόγια το πρόσωπό της. Μετά το τέλος της λειτουργίας η κ. Κάνθερ ανακοίνωσε στους επιτρόπους ότι θα πρόσφερε το ποσό των τριακοσίων λιρών. Όλοι είχαν μείνει ευχαριστημένοι. Μετά από καιρό είχε προσφέρει ακόμη εκατόν πενήντα λίρες.

To τέμπλο του ναού:                  

Το πρώτο τέμπλο της εκκλησίας ήταν κατασκευασμένο από μωσαϊκό. Πριν από δέκα χρόνια, περίπου, αντικαταστάθηκε από ένα ωραίο ξύλινο σκαλιστό τέμπλο. Υπάρχουν δεκατέσσερις φορητές εικόνες και πάνω απ’ αυτές υπάρχει μια στενότερη ζώνη, αποτελούμενη από εικοσιοκτώ μικρογραφίες. Οι εικόνες της Παναγίας της Οδηγήτριας και του Ιωάννη του Θεολόγου τυγχάνουν αρχαιολογικής αξίας και παλαιότερα βρίσκονταν στη μεσαιωνική εκκλησία της Παναγίας της Ελεούσας.

Όταν επρόκειτο να μεταφερθεί η εικόνα της Παναγίας από τη μεσαιωνική εκκλησία στη νέα, κανείς δεν τολμούσε να την αγγίξει, γιατί πίστευαν πως όποιος τη μετακινούσε θα πέθαινε. Λένε πως κάποιος παλιά που το επιχείρησε, έχασε τη ζωή του. Μόνο ο παπα- Γιώργης τόλμησε, ο οποίος πρώτα είχε κάνει παράκληση στην Παναγία. Καθώς, όμως, κρατούσε την εικόνα στα χέρια του, την ένιωθε να τον σπρώχνει προς τα πίσω. Τελικά, όμως, κατάφερε να την πάρει και να την τοποθετήσει εκεί που βρίσκεται σήμερα. Κάτω από την εικόνα της Παναγίας υπάρχει η εξής  αφιέρωση: Μνήσθητι Δέσποινα του δούλου σου Λοϊζί και της συμβίας αυτού, έτει Χριστού Α Ψ Ο Η (1778). Μέσα στο ιερό υπάρχει πάντοτε πίσω από την εικόνα της Παναγίας αναρτημένη μια κόκκινη κορδέλα, γνωστή ως ζώνη της Παναγίας της Χρυσοαιματούσας, η οποία πιστεύεται ότι σταματάει τις αιμορραγίες. Αυτή τη ζώνη,  ζώνεται όποια γυναίκα αιμορραγεί και οφείλει να στείλει πίσω στην εκκλησία άλλη ζώνη καινούργια.

 Η αυλή της εκκλησίας:

Τα τελευταία χρόνια η αυλή της εκκλησίας έχει πλακοστρωθεί και δε θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε πως έχει γίνει μια από τις καλύτερες πλατείες παγκύπρια. Εκεί, φιλοξενούνται και οι διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις του χωριού. Αξίζει να αναφέρουμε ότι η πλατεία κοσμείται από την προτομή του λοχαγού Γεώργιου Αζίνα , ο οποίος σκοτώθηκε σε ηλικία 23 ετών την πρωταπριλιά του 1949 στο Γράμμο, κατά τη διάρκεια του εμφύλιου σπαραγμού στην Ελλάδα. Τα αποκαλυπτήρια της προτομής έγιναν από τον Εθνάρχη Μακάριο, ο οποίος συνοδευόταν σχεδόν από ολόκληρο το Υπουργικό  Συμβούλιο, το Δεκέμβριο του 1963. Επίσης, την πλατεία στολίζει ο ανδριάντας του ήρωα της εισβολής Χριστόδουλου Πολυδώρου. Επίσης, δίπλα από την εκκλησία υπάρχει αίθουσα τελετών. Τέλος, στο άκρο της εκκλησίας υπάρχει το παλιό κοιμητήριο του χωριού, το οποίο λειτουργούσε μέχρι το 1960.